Làm sân vườn lúc nào cho hợp lý làm cùng lúc xây nhà hay đợi đến khi dọn vào ở là băn khoăn của rất nhiều gia chủ. Trong phần lớn các công trình nhà ở có sân, sân vườn là hạng mục bị đẩy xuống cuối cùng. Lý do thường rất hợp lý ở thời điểm đó: ngân sách đã căng, gia chủ muốn dọn vào ở trước, và ai cũng nghĩ trồng cây thì lúc nào chẳng trồng được.
Nhưng sân vườn không chỉ là cây. Phần lớn giá trị và rủi ro của nó nằm dưới mặt đất, ở những hạng mục phải đi cùng thời điểm với hệ thống kỹ thuật của ngôi nhà (xem thêm: các giai đoạn xây nhà). Bỏ lỡ thời điểm đó thì không mất cơ hội làm, chỉ là làm lại sẽ đắt hơn nhiều.
Những Hạng Mục Không Thể Làm Sau
Có bốn nhóm hạng mục mà nếu để sau khi nhà hoàn thiện thì phải đục phá mới làm được:
Ống thoát nước và cao độ nền
Nước mưa trên sân phải có đường đi về hố ga. Tuyến ống này thường phải chạy dưới lớp lát và nối vào hệ thoát chung của ngôi nhà. Nếu sân đã lát đá xong mới nghĩ tới, cách duy nhất là cắt bỏ phần lát để đặt ống.
Điện chiếu sáng ngoài trời
Đèn sân vườn, đèn hắt tường rào, đèn dưới nước của hồ cảnh đều cần dây đi ngầm trong ống bảo vệ, có hộp nối chống nước đặt đúng vị trí. Đi dây nổi sau này vừa xấu vừa kém an toàn trong điều kiện mưa nhiều.
Hệ tưới tự động
Đường ống tưới, van điện từ và đầu tưới cần được bố trí trước khi trải lớp đất trồng và lát đá. Lắp sau thì hoặc phải chạy ống nổi, hoặc phải bới lại toàn bộ khu vực đã hoàn thiện.
Chống thấm phần tường tiếp giáp
Chỗ bồn cây hoặc bãi cỏ áp vào chân tường nhà cần lớp chống thấm ở mặt ngoài tường, làm trước khi lấp đất. Đây là hạng mục quan trọng nhất trong danh sách này, vì làm sai thì hậu quả không nằm ở khu vườn mà nằm ở chính ngôi nhà: thấm chân tường, ố sơn, bong tróc tái đi tái lại (xem thêm: xử lý thấm chân tường).
Làm Sân Vườn Lúc Nào? Cách Chia Giai Đoạn Hợp Lý
Không cần làm toàn bộ sân vườn cùng lúc với nhà. Cách chia hợp lý là tách phần ngầm ra khỏi phần nhìn thấy được:
Giai đoạn một, đi cùng phần thô và hoàn thiện nhà. Chốt bản vẽ cao độ toàn khu (xem thêm: chọn thời điểm khởi công), đi ống thoát nước, ống tưới, dây điện sân vườn, làm chống thấm tường tiếp đất, xử lý nền và lớp đất trồng. Đây là phần bắt buộc phải làm đúng thời điểm.
Giai đoạn hai, có thể giãn ra theo ngân sách. Lát đá, trồng cây, làm tiểu cảnh, lắp đèn, bố trí bàn ghế ngoài trời. Phần này hoàn toàn có thể làm sau vài tháng hoặc chia thành nhiều đợt mà không phát sinh chi phí đục phá.
Cách chia này giúp gia chủ giải quyết được bài toán ngân sách mà vẫn không đánh mất thời điểm vàng của phần ngầm.
Vì Sao Nên Có Bản Vẽ Sân Vườn Sớm
Việc xác định làm sân vườn lúc nào sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều khi có bản vẽ từ sớm. Ngay cả khi chưa thi công, việc có bản vẽ sân vườn từ sớm mang lại vài lợi ích cụ thể:
- Biết vị trí cần chờ sẵn. Không có bản vẽ thì không biết đặt hộp điện ở đâu, chừa lỗ thoát chỗ nào.
- Tính đúng cao độ. Cốt nền nhà, cốt sân, cốt cổng và cốt đường phải ăn khớp. Điều chỉnh trên giấy thì dễ, điều chỉnh sau khi đổ bê tông thì rất tốn.
- Chọn cây theo điều kiện thật. Hướng nắng, bóng đổ của ngôi nhà và tường rào quyết định cây nào sống được ở đâu. Những thông tin này chỉ có khi đã có bản vẽ kiến trúc.
- Tránh mâu thuẫn giữa các nhà thầu. Khi mọi thứ nằm trên cùng một bản vẽ, việc ai làm phần nào và bàn giao ở đâu trở nên rõ ràng.
Vấn Đề Khi Để Thầu Xây Nhà Làm Luôn Sân Vườn
Biết làm sân vườn lúc nào là một chuyện, giao cho ai làm lại là chuyện khác. Đây là lựa chọn phổ biến vì tiện và thường rẻ hơn. Nó hợp lý với những khu vườn đơn giản chỉ có lát nền và vài cây. Nhưng với khu vườn có cây lớn, tiểu cảnh nước hoặc hệ tưới, cần lưu ý rằng đội thợ xây dựng và đội làm cảnh quan có chuyên môn khác nhau.
Những sai sót hay gặp nhất khi phần vườn do đội xây nhà làm kèm là: bồn cây xây kín không có lớp thoát nước ở đáy, dùng đất đào móng làm đất trồng, và sân lát không có độ dốc. Cả ba đều không lộ ra ngay, mà bộc lộ sau vài tháng dưới dạng cây chết hoặc sân đọng nước.
Nếu chọn phương án này, nên yêu cầu rõ trong hợp đồng ba điểm đó, và giữ lại một phần thanh toán cho tới khi qua được một mùa mưa (xem thêm: nghiệm thu từng hạng mục).
Trường Hợp Nhà Đã Ở Rồi Mới Làm Vườn
Không phải gia chủ nào cũng chủ động được làm sân vườn lúc nào như mong muốn. Rất nhiều gia đình rơi vào tình huống này, và vẫn làm được, chỉ là cần chuẩn bị tinh thần về ba điều:
- Sẽ có giai đoạn bụi và ồn, đặc biệt khi cắt nền để đi ống.
- Chi phí cao hơn so với làm đúng lúc, phần chênh nằm ở công đục phá và hoàn trả mặt bằng.
- Một số hạng mục sẽ phải chấp nhận giải pháp thay thế, ví dụ đi ống nổi được che bằng cây hoặc đá thay vì đi ngầm.
Thứ tự nên làm trong trường hợp này vẫn không đổi: xử lý thoát nước và chống thấm trước, hoàn thiện bề mặt sau. Làm ngược lại thì vài mùa mưa nữa sẽ phải bới lên lần thứ hai.
Câu Hỏi Thường Gặp
Chưa có tiền làm vườn thì tối thiểu phải làm gì lúc xây nhà?
Dù chưa chốt được làm sân vườn lúc nào, bạn vẫn nên làm tối thiểu phần ngầm ngay khi xây. Tối thiểu là đi ống thoát nước, chừa ống chờ cho điện và nước sân vườn, làm chống thấm phần tường tiếp đất, và xác định cao độ nền sân. Bốn việc này chiếm phần nhỏ chi phí nhưng quyết định mọi thứ về sau.
Trồng cây lớn sau khi nhà hoàn thiện có được không?
Câu hỏi làm sân vườn lúc nào cũng gắn liền với chuyện trồng cây lớn. Được, nhưng cần tính trước đường vận chuyển. Cây lớn cần lối vào đủ rộng và đôi khi cần xe cẩu. Nếu cổng và sân đã hoàn thiện, việc đưa cây vào có thể gây hư hại phần đã làm xong.
Nên thuê thiết kế sân vườn riêng hay để đơn vị thiết kế nhà làm luôn?
Khi đã rõ làm sân vườn lúc nào, việc chọn đơn vị thiết kế sẽ nhẹ nhàng hơn. Cả hai đều được, miễn là hai bản vẽ ăn khớp về cao độ và hệ thống kỹ thuật. Điều quan trọng hơn việc chọn ai là đảm bảo có một người chịu trách nhiệm phối hợp giữa hai phần.
Sân vườn chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm ngân sách xây nhà?
Ngân sách cũng ảnh hưởng nhiều đến quyết định làm sân vườn lúc nào. Dao động rất rộng tùy quy mô và hạng mục, từ mức chỉ vài phần trăm với sân đơn giản tới tỷ lệ đáng kể khi có hồ cảnh, cây lớn và hệ tưới. Nên hỏi báo giá theo từng hạng mục thay vì một con số tổng, để biết phần nào có thể giãn tiến độ.
Kết Luận
Vậy làm sân vườn lúc nào là hợp lý? Câu trả lời ngắn gọn cho câu hỏi ở tiêu đề: phần ngầm của sân vườn phải làm cùng lúc với nhà, phần nhìn thấy được thì có thể đợi.
Việc tách hai phần này ra giúp gia chủ không phải chọn giữa dọn vào ở sớm và làm vườn tử tế. Điều cần tránh duy nhất là bỏ qua hoàn toàn phần ngầm ở giai đoạn xây dựng, vì đó là lúc chi phí thấp nhất và cũng là lúc duy nhất làm được mà không phải đục phá thứ gì.
