Hệ thống điện nước trong nhà là phần nằm khuất sau lớp vữa và gạch ốp, nhưng lại quyết định ngôi nhà có vận hành an toàn, tiện lợi suốt nhiều năm hay không. Khi đã trát tường và lát sàn, mọi sai sót về điện nước đều phải đục phá mới sửa được. Bài viết này giúp chủ nhà hiểu 6 phần cốt lõi của hệ thống điện nước trong nhà, trình tự thi công hợp lý và những điểm cần kiểm tra trước khi đội thợ đóng kín tường.
Hệ Thống Điện Nước Trong Nhà Gồm Những Gì?
Có thể chia hệ thống thành hai mảng lớn là điện và nước, mỗi mảng lại gồm nhiều phần nhỏ liên kết với nhau. Hiểu được bức tranh tổng thể giúp bạn trao đổi với kỹ sư và đội thợ rõ ràng hơn, đồng thời biết phần nào cần đầu tư kỹ ngay từ đầu.
- Mảng điện: nguồn và tủ điện, mạch điện chiếu sáng và ổ cắm, hệ thống nối đất và chống giật, điện nhẹ.
- Mảng nước: nguồn và bồn chứa, đường cấp nước lạnh và nóng, đường thoát nước thải và thoát nước mưa.
6 Phần Cốt Lõi Cần Hiểu
1. Tủ Điện Và Phân Chia Mạch
Tủ điện tổng là nơi điện từ công tơ đi vào nhà rồi chia ra từng mạch. Mỗi tầng hoặc mỗi khu vực nên có mạch riêng, các thiết bị công suất lớn như bình nóng lạnh, bếp từ, điều hòa nên có aptomat riêng. Cách chia này giúp khi một mạch gặp sự cố thì các khu vực khác vẫn hoạt động, đồng thời dễ tìm lỗi khi sửa chữa.
2. Dây Dẫn, Ống Luồn Và Ổ Cắm
Tiết diện dây phải tương ứng với công suất thiết bị trên mạch đó. Dây đi âm tường luôn phải luồn trong ống bảo vệ, đi theo phương ngang và phương dọc để sau này khoan tường không trúng dây. Vị trí ổ cắm, công tắc nên chốt theo bản vẽ bố trí nội thất. Chi tiết về loại dây phù hợp, bạn có thể xem bài đi dây điện trong nhà dùng loại nào và đi dây điện ngầm trong nhà.
3. Nối Đất Và Thiết Bị Chống Giật
Đây là phần hay bị cắt giảm nhất nhưng lại liên quan trực tiếp đến an toàn. Hệ thống nối đất giúp dòng rò có đường thoát an toàn, còn aptomat chống giật tự ngắt điện khi phát hiện dòng rò. Các vị trí ẩm ướt như nhà tắm, bếp, ban công và ổ cắm ngoài trời đều cần được bảo vệ bằng thiết bị chống giật.
4. Điện Nhẹ
Điện nhẹ gồm mạng internet, truyền hình, camera, chuông cửa và hệ thống âm thanh. Đường dây điện nhẹ nên đi ống riêng, tách khỏi dây điện động lực để tránh nhiễu tín hiệu. Hãy đặt sẵn ống chờ đến những vị trí có thể lắp thêm thiết bị sau này như sân thượng, cổng và gara.
5. Đường Cấp Nước Lạnh Và Nước Nóng
Nước được bơm từ bể ngầm lên bồn mái rồi cấp xuống các tầng, hoặc cấp trực tiếp từ đường ống chung kèm máy bơm tăng áp. Đường nước nóng cần dùng loại ống chịu nhiệt và nên được bảo ôn để giữ nhiệt. Mỗi khu vệ sinh và bếp nên có van khóa riêng để khi sửa chữa không phải ngắt nước cả nhà. Về loại ống, bạn tham khảo bài ống nước âm tường nên dùng loại nào.
6. Đường Thoát Nước Thải Và Nước Mưa
Thoát nước gồm ba nhánh chính: nước thải từ bồn cầu, nước thải sinh hoạt từ lavabo, sàn tắm, bếp, và nước mưa từ mái, sân thượng. Ống thoát ngang cần có độ dốc đều về phía ống đứng, mỗi thiết bị cần có bẫy nước để chặn mùi và hệ thống nên có ống thông hơi để nước thoát êm, không ọc khí. Ống đứng nên đặt trong hộp kỹ thuật để dễ kiểm tra.
Trình Tự Thi Công Hệ Thống Điện Nước Trong Nhà
Hệ thống điện nước trong nhà được làm xen kẽ với phần thô và phần hoàn thiện. Trình tự phổ biến như sau:
- Thiết kế bản vẽ điện nước cùng lúc với bản vẽ kiến trúc và nội thất.
- Đặt ống chờ xuyên sàn, xuyên dầm trước khi đổ bê tông.
- Đi ống, đi dây trong tường sau khi xây và trước khi trát.
- Thử áp đường ống nước, đo kiểm tra mạch điện, chụp ảnh lưu hồ sơ.
- Trát tường, chống thấm, ốp lát.
- Lắp thiết bị, đấu nối tủ điện và chạy thử toàn bộ.
Bố Trí Theo Từng Khu Vực
- Phòng khách: ổ cắm sau kệ tivi, hai bên sofa, đường điện nhẹ cho mạng và truyền hình.
- Bếp: mạch riêng cho bếp từ, lò nướng, máy rửa bát; ổ cắm trên mặt bếp đặt xa chậu rửa; đường nước cho máy lọc.
- Phòng ngủ: ổ cắm hai bên đầu giường, công tắc đảo chiều ở cửa và đầu giường.
- Nhà tắm: ổ cắm có nắp che, đặt xa vòi sen, đường nóng lạnh cho sen và lavabo.
- Sân thượng, ban công: vòi nước tưới cây, ổ cắm ngoài trời có cấp bảo vệ chống nước.
Những Lỗi Khiến Phải Đục Tường Sửa Lại
- Không có bản vẽ, thợ tự bố trí theo kinh nghiệm nên vị trí ổ cắm, đầu chờ không khớp nội thất.
- Dùng chung mạch cho ổ cắm thường và thiết bị công suất lớn.
- Bỏ qua dây nối đất để tiết kiệm.
- Trát tường khi chưa thử áp đường nước.
- Đi ống nước phía trên ổ điện hoặc tủ điện.
- Ống thoát ngang thiếu độ dốc, nước chảy chậm và hay tắc.
Giấy Tờ Nên Lưu Lại
Sau khi hoàn thành, hãy yêu cầu đơn vị thi công bàn giao bản vẽ hoàn công điện nước, ảnh chụp các đường ống và dây trước khi trát, sơ đồ tủ điện có ghi nhãn từng aptomat. Bộ hồ sơ này giúp việc sửa chữa, khoan treo đồ hay cải tạo sau này nhanh và an toàn hơn rất nhiều. Bạn cũng nên đưa việc kiểm tra điện nước vào danh sách nghiệm thu từng hạng mục.
Câu Hỏi Thường Gặp
Hệ Thống Điện Nước Trong Nhà Nên Thiết Kế Lúc Nào?
Nên thiết kế cùng lúc với kiến trúc và nội thất, trước khi khởi công. Khi đó các ống chờ xuyên sàn, xuyên dầm được tính sẵn và vị trí ổ cắm, đầu chờ khớp với đồ đạc thực tế.
Có Nên Tách Mạch Theo Từng Tầng Không?
Nên tách. Mỗi tầng hoặc mỗi khu vực có mạch riêng giúp dễ kiểm soát, khi có sự cố chỉ cần ngắt phần liên quan, và thuận tiện khi bảo trì.
Bao Lâu Nên Kiểm Tra Lại Hệ Thống Một Lần?
Nên kiểm tra tủ điện, thiết bị chống giật và các điểm rò nước định kỳ hằng năm, đặc biệt trước mùa mưa. Những dấu hiệu như aptomat hay nhảy, tường ẩm loang hay hóa đơn nước tăng bất thường cần được xử lý sớm.
Kết Luận
Hệ thống điện nước trong nhà an toàn và bền bắt đầu từ một bản vẽ rõ ràng, vật tư đúng chủng loại và trình tự thi công chặt chẽ. Đầu tư đúng ở giai đoạn này giúp gia đình tránh được những lần đục tường tốn kém về sau. Theo dõi Kinh Nghiệm Làm Nhà để có thêm nhiều kinh nghiệm thực tế khi xây nhà.
